Categoría: Novas

A Axencia Galega de Desenvolvemento Rural publicou no Diario Oficial de Galicia a nova convocatoria de axudas LEADER 2023–2027, unha ferramenta clave para apoiar iniciativas que contribúan ao desenvolvemento económico, social e territorial do rural galego.

No caso do GDR Montes e Vales Orientais, esta convocatoria conta cun orzamento total de 1.457.158,96€, destinado a financiar proxectos que xeren actividade, emprego e mellora da calidade de vida no territorio.

A quen van dirixidas estas axudas?

As axudas LEADER están abertas a unha ampla variedade de promotores e promotoras, sempre que os proxectos se desenvolvan dentro do ámbito territorial do GDR Montes e Vales Orientais e cumpran a normativa vixente. Entre eles:

• Persoas autónomas e empresas.
• Asociacións e entidades sen ánimo de lucro.
• Concellos e entidades públicas locais.
• Comunidades de montes veciñais en man común.
• Mancomunidades.

Que tipo de proxectos se poden presentar?

A convocatoria permite apoiar tanto proxectos produtivos como non produtivos, entre os que destacan:

• Creación, modernización ou ampliación de empresas non agrarias.
• Iniciativas vinculadas á produción agraria, forestal ou á transformación e comercialización dos seus produtos.
• Proxectos de interese social ou comunitario que beneficien ao conxunto da poboación.
• Actuacións incluídas no programa Bono Activa Rural.

No caso dos proxectos produtivos, a axuda pode acadar ata o 50 % do investimento, cun límite máximo de 100.000 €.
Para os proxectos non produtivos, a subvención pode chegar ata o 90 %, cun máximo de 30.000 €.

Prazo e execución dos proxectos

O prazo para presentar solicitudes é de dous meses a partir da publicación da convocatoria no DOG, rematando o 6 de abril.

Unha vez aprobadas, as persoas ou entidades beneficiarias disporán do período 2026–2028 para executar os seus proxectos, cun calendario de investimento progresivo que garante a viabilidade e seguimento das actuacións.

Consulta as bases da convocatoria neste botón:

Tamén podes consultar os baremos de selección de proxectos produtivos e non produtivos:

Acompañamento desde o GDR

Desde o GDR Montes e Vales Orientais ofrecemos información, asesoramento e acompañamento durante todo o proceso: desde a idea inicial ata a presentación da solicitude.

A Xunta de Galicia, a través do Instituto Galego da Vivenda e Solo (IGVS), vén de publicar unha nova convocatoria de axudas destinadas á rehabilitación de vivendas en concellos rurais de menos de 5.000 habitantes, unha medida clave para mellorar as condicións de habitabilidade e contribuír á fixación de poboación no territorio.

En que consisten as axudas?

Estas subvencións cobren ata o 75 % do custo das actuacións, cun máximo de 30.000 euros por vivenda, e están dirixidas a diferentes tipos de intervencións, entre as que se inclúen:

• Rehabilitación xeral da vivenda (cubertas, forxados, accesibilidade).
• Mellora da eficiencia enerxética.
• Actuacións de protección fronte ao gas radón.
• Terminación, ampliación ou adaptación de inmobles.
• Cambio de uso de locais ou entreplantas para convertelos en vivendas.

Quen pode solicitalo?

As axudas están pensadas para:

• Uso propio: persoas propietarias ou usufructuarias con ingresos inferiores a 6,5 veces o IPREM.
• Alugueiro: sen límite de ingresos, cun máximo de 3 vivendas por persoa, coa obriga de destinar a vivenda ao programa Fogar Vivo, que garante alugueiros a prezo limitado durante un mínimo de 5 anos.

Onde e cando se poden solicitar?

Estas axudas están dispoñibles en concellos galegos de menos de 5.000 habitantes, segundo a listaxe do IGE 2025.

O prazo de presentación de solicitudes estará aberto do 21 de xaneiro ao 1 de setembro de 2026, ou ata o esgotamento do orzamento dispoñible (5 millóns de euros).

Como presentar a solicitude?

A tramitación realizarase de forma electrónica a través da sede electrónica da Xunta de Galicia, co código de procedemento VI435E. Será necesario achegar, entre outra documentación:

• Memoria das obras previstas
• Fotografías do estado actual da vivenda
• Licenza municipal ou autorización correspondente
• Declaracións responsables

As bases completas poden consultarse no DOG do 13 de xaneiro de 2026.

Desde o GDR Montes e Vales Orientais animamos ás persoas propietarias de vivendas no noso territorio a informarse sobre esta convocatoria. Trátase dunha oportunidade importante para rehabilitar vivendas, poñelas en uso e contribuír a revitalizar o rural.

O Concello de Meira acolleu recentemente as Xornadas de Dinamización da Lingua Castelá para a Inserción Social e Laboral, unha formación de 20 horas organizada no marco do Proxecto Piloto de Voluntariado Intercultural impulsado polo GDR-3 Montes e Vales Orientais, en colaboración co Equipo Comarcal de Inclusión Sociolaboral de O Corgo e o propio concello.

Este proxecto nace coa vontade de favorecer a integración das persoas migrantes, ofrecéndolles ferramentas reais para mellorar a súa vida diaria e ampliar as súas posibilidades de inserción laboral. Nun territorio como o noso, onde as comunidades son pequenas e o trato humano é clave, dominar o idioma convértese nun paso esencial para poder relacionarse, atopar emprego e sentirse parte da veciñanza.

Un espazo de aprendizaxe, apoio e convivencia

Durante as 10 sesións da actividade, a aula en Meira converteuse nun espazo de encontro entre persoas procedentes principalmente de Marrocos e Senegal, grupos que adoitan atopar máis barreiras á integración social.

As clases foron impartidas por Elisa Río Conde, profesora de Lingua Castelá no IES Pedregal de Irimia e voluntaria da Rede de Mulleres do Territorio, no que participa ao ser xerente de turismo rural e actividades culturais. Aínda que era a primeira vez que ensinaba a persoas adultas, Elisa destaca que foi unha experiencia novidosa, enriquecedora e profundamente humana. Puxo a disposición do grupo o seu tempo, a súa experiencia e toda a súa sensibilidade pedagóxica. A súa implicación foi fundamental para crear unha metodoloxía práctica, fluída e dinámica, centrada en aumentar a confianza co idioma e facilitar o uso do castelán en situacións cotiás e laborais.

O grupo asistiu con plena regularidade e unha implicación admirable. Segundo explica Elisa, a dinámica centrouse nun enfoque práctico da lingua:

• Uso das preposicións e aspectos básicos do verbo.
• Breves explicacións teóricas.
• Moito exercicio práctico e conversación real.

Un formato pensado para que o alumnado gañase confianza, perdese o medo a expresarse e adquirise ferramentas útiles para a súa vida diaria.

Un dos aspectos máis valorados foi a conciliación familiar: moitas mulleres —maioría no grupo— puideron asistir acompañadas dos seus fillos, algo que resultou clave para garantir a súa participación continua.

Un exemplo de boa práctica que queremos seguir impulsando

Dende o GDR3 destacamos o compromiso das persoas participantes, que mostraron gran motivación, constancia e agradecemento. Para moitas delas, este curso supuxo un paso real cara a unha mellor integración, mellorando a comunicación, gañando autonomía e sentíndose máis acompañadas no proceso.

Na entrega de certificados de participación, celebrada o pasado día 5 de decembro, participaron o Tenente Alcalde de Meira, representantes do GDR3, así como profesionais do Equipo Comarcal de Inclusión Sociolaboral, recoñecendo o esforzo de todas as persoas implicadas.

Estas xornadas son unha mostra do valor do voluntariado, da colaboración institucional e da forza das comunidades locais. Esta experiencia non só reforza a utilidade deste tipo de iniciativas, senón que abre a porta a novos encontros interculturais, como intercambios gastronómicos ou actividades colaborativas que permitan seguir tecendo comunidade.

Un exemplo inspirador que agardamos seguir replicando no territorio, creando máis espazos de encontro que promovan inclusión, igualdade e convivencia.

Esta pasada fin de semana, os días 25 e 26 de outubro, Baleira converteuse, unha vez máis, na capital do mel da montaña coa celebración da VIII Feira do Mel de Montaña, un evento que volveu poñer en valor o traballo das persoas apicultoras, a calidade do mel da comarca e o papel deste produto como motor económico e identitario do territorio.

O programa

Durante toda a fin de semana, a veciñanza e visitantes puideron gozar de obradoiros, degustacións, música e actividades para todas as idades.

O sábado 25 disputouse o primeiro aberto de billarda, obradoiros de cosmética, precata do mel do concurso e magosto, con degustación de empanada, viño e castañas.

O domingo 26 foi o turno de obradoiros familiares, como o de elaboración de barriñas enerxéticas, onde se pon de manifesto os diferentes usos do mel e a degustación de produtos elaborados con mel e cervexa artesanal. Tamén foi o día da visita das autoridades.

A calidade do mel

Nesta edición, mandáronse 16 mostras ao laboratorio. Para pasar o concurso de cata, esixíuselles aos produtores a mellorar os parámetros oficiais, é dicir, Mel de Galicia marca como humidade máxima no mel o 18% e dende o GDR Montes e Vales esiximos o 17,5% e neste rango entraron 14 das 16.

Tamén se fixo análise polínica e foi predominante o castiñeiro. Ao concurso presentáronse meles de moi alta calidade cunha garantía de frescura, xa que son meles non sometidas a quentado e isto garante todas as súas propiedades.

Entrega de premios do Concurso de Meles e do Pintameles

O domingo celebrouse tamén a entrega de premios da IV Edición do Concurso Comarcal de Meles da Montaña Lucense, que recoñeceu aos mellores produtores locais:

• 1º Premio: Pico do Mel, de Álvaro Álvarez Díaz (Paradela, Navia de Suarna)
• 2º Premio: Jesús Regueiro Mourín (Viladicente, As Nogais)
• Premio ao mellor stand: Mel A Ruta Primitiva, de Iago Dorado (Vilar dos Adrios, Baleira)

Ademais, entregáronse os galardóns do Concurso Pintameles, no que participaron escolares de diferentes centros do territorio:

• David Rodríguez López (CPI Uxío Novoneyra, Pedrafita)
• María Quindós Pallares (CPI Cervantes)
• Hugo Álvarez Díaz (CEIP Plurilingüe Concepción López Rey, Baleira)
• Lía Castro Cabana (CEIP Plurilingüe San Xoán, Becerreá)

Para os dous primeiros colexios, o CPI Uxío Novoneyra e CPI Cervantes, tamén houbo un premio para viaxar e coñecer a Reserva da Biosfera Río Eo, Oscos e Terras de Burón.

A Feira, organizada polo Concello de Baleira e o GDR Montes e Vales Orientais, contou coa colaboración de ACD O Varal, Restaurante Moneda, Café-Bar A Marronda, Restaurante Neireo e Hotel Moneda.

Esta é unha cita que consolida a importancia do mel como símbolo da montaña lucense, combinando tradición, produto local e sostibilidade nun mesmo espazo.

Desde o GDR Montes e Vales Orientais estamos a participar activamente nun novo proxecto de cooperación que une ás cinco Indicacións Xeográficas Protexidas (IXP) de Viños de Galicia, coa finalidade de reforzar o seu papel como motor de desenvolvemento local e impulsar o enoturismo como unha ferramenta estratéxica para o noso territorio.

Este proxecto, coordinado polo GDR Pontevedra-Morrazo en colaboración cos grupos Salnés Ulla-Umia, Deloa, Mariñas-Betanzos, Adercou e co apoio da Asociación das 5 IXP de Viños de Galicia, busca dar máis visibilidade aos nosos viños e ás persoas que están detrás deles, ao tempo que se consolidan experiencias enoturísticas sostibles e de calidade.

No noso caso, a participación tradúcese en apoiar e difundir os viños de Terras do Navia, unha das cinco IXP vitícolas recoñecidas en Galicia xunto con Betanzos, Val do Miño-Ourense, Ribeiras do Morrazo e Barbanza e Iria. Esta indicación protexida abrangue unha parte fundamental do noso territorio e representa un xeito de facer viño auténtico, en pequenas producións, con adegas familiares que manteñen unha estreita relación coa terra e coas tradicións herdadas.

A través desta iniciativa, queremos tamén convidar a veciños e visitantes a descubrir o potencial enoturístico de Terras do Navia: pasear polos viñedos que se integran na paisaxe, conversar cos viticultores que coidan cada cepa, coñecer as historias familiares que están detrás de cada botella e gozar dunha experiencia que une cultura, gastronomía e natureza.

O enoturismo é unha oportunidade para o noso rural: permite dinamizar a economía local, crear novas sinerxías co sector turístico e hostaleiro, e sobre todo dar a coñecer uns viños que falan de identidade, territorio e esforzo colectivo.

Desde o GDR Montes e Vales Orientais seguiremos a traballar para que iniciativas coma esta teñan continuidade e repercusión real no noso territorio. Porque cando apoiamos o viño local, estamos tamén a construír futuro para o noso rural. Podes coñecer máis desta iniciativa na páxina web: https://viños.ixp.gal/gl/visitanos

Catro Grupos de Desenvolvemento Rural – Terra Chá, Montes e Vales Orientais, Terras de Miranda e Seitura 22 – unímonos para lanzar XoGal, unha proposta innovadora de escape room ao aire libre que levará á historia, cultura e xogo a dez concellos de Lugo e A Coruña. O noso GDR participa activamente nesta iniciativa, promovendo a dinamización turística e cultural do territorio.

Un formato lúdico para poñer en valor o territorio

XoGal, deseñado pola empresa galega Skeirrum, dirixida por mulleres do rural, busca transformar as vilas nun xogo interactivo baseado na súa propia historia, tradición e patrimonio. Trátase dunha experiencia gratuíta, aberta a todas as idades e pensada para ser vivida en grupo. Os menores de 12 anos deberán estar acompañados por un adulto.

Dentro do noso ámbito territorial, XoGal chegará a Navia de Suarna e a Pedrafita do Cebreiro, entre outros, ofrecendo á veciñanza e visitantes a oportunidade de descubrir as singularidades do territorio mentras resolven enigmas e retos históricos.

Calendario XoGal

O primeiro escape room inaugúrase en Vilalba o 28 de agosto coa temática dos Andrade. Os seguintes celébranse en diferentes localidades incluíndo Navia de Suarna o 10 de outubro, baixo o lema “A Lenda da Deusa Navia” e o 19 de outubro en Pedrafita con “A luz vermella no monte”.

A participación será gratuíta con previa inscrición nesta ligazón: https://skeirrumtienda.com/xogal/. Os premios irán dende unha experiencia gastronómica ou a posibilidade de participar noutro concello, para os máis rápidos, ou cestas con produtos típicos dos catro GDRs que participan.

Dende o GDR Montes e Vales Orientais participamos neste proxecto coa intención de seguir dinamizando o rural, a cultura participativa e o turismo sostible.

O Programa Fogar Vivo, impulsado polo Instituto Galego da Vivenda e Solo (IGVS), ofrece unha nova oportunidade para transformar vivendas baleiras en fogares vivos. O obxectivo é claro: mobilizar vivendas actualmente sen uso e poñelas no mercado de alugueiro a un prezo accesible, fomentando o acceso á vivenda e fixando poboación no territorio.

Dito programa ten vantaxes tanto para os futuros inquilinos das vivendas (prezo regulado) como para os propietarios (axudas).

Requisitos das vivendas

Fogar Vivo vai dirixido a aquelas vivendas que estean na Comunidade Autónoma de Galicia, sexan de titularidade privada e non estea suxeitas a ningún réxime de protección pública, reúna as condicións axeitadas de habitabilidade e mantemento no momento de ofrecerse en réxime de aluguer e que non fosen arrendadas nos tres meses anteriores á presentación da solicitude das axudas.

Que axudas se ofrecen?

O programa contempla tres liñas principais de apoio para os propietarios:

• Axuda para a reparación e adecuación da vivenda cun importe máximo de 11.000€, incluíndo obras de mellora das instalacións, cambio de sanitarios ou mobiliario básico de cociña.
• Axuda adicional de 2.000€ se a vivenda se aluga a menores de 36 anos, persoas con fillos menores ao cargo ou familias con dependentes con grado de discapacidade recoñecido.
• Axuda para contratar seguros de ata 3.000€ para cubrir os seguros de impago ou multirrisco do fogar durante 5 anos.

Os propietarios tamén poden aproveitar beneficios fiscais para a adecuación do inmoble e para o aluguer da vivenda.

Para os inquilinos, estas axudas son compatibles coas axudas do aluguer e o prezo máximo do aluguer está limitado ao importe medio do concello ao que se empraza a vivenda. Isto pódese consultar no PDF que vos deixamos ao final desta páxina.

Prazo de solicitude

Hai que presentar a solicitude, preferentemente a través da sede electrónica da Xunta de Galicia. O prazo está aberto dende o 18 de xullo de 2025 e remata o 30 de outubro de 2025. Máis información na web do IGVS.

O pasado sábado, 7 de xuño de 2025, Navia de Suarna viviu unha das súas xornadas culturais máis especiais coa celebración do V Recital Poético Musical “SOS Castelo do Navia”, que nesta edición serviu de escenario para a inauguración do Parque da Poesía: un espazo público que xa garda nas súas chantos a voz de múltiples autores e autoras que medraron ou chegaron a este recuncho do país a través da palabra.

A mañá comezou cun paseo poético pola vila, durante o que se foron intercalando recitados con pequenas explicacións sobre o patrimonio local: o río, a ponte, as rúas empedradas e, sobre todo, o castelo de Navia, símbolo da identidade e da reivindicación cultural do territorio. Toño Núñez, presidente da Asociación Veciñal Irmandade Naviega, explica que lle outorgan o nome “SOS Castelo do Navia” ao recital para axudar a difundir a problemática existente co Castelo do Navia: “Canto máis soe e máis se fale del, mellor”, indica.

Ao rematar este percorrido, inaugurouse oficialmente o Parque da Poesía, unha iniciativa feita realidade grazas ao apoio do GDR Montes e Vales Orientais, que tamén colaborou na organización do encontro artístico que o acompaña. Cada poeta leu un poema diante dos chantos gravados e houbo actuación musical de “Cantareiras A.C Deiquí”. “Os poemas que se recitaron foron só os que aparecen nos chantos”, incidiu Toño.

Despois dun xantar colectivo, a poesía continuou na Casa Quiñones, un espazo enxebre e máxico onde o tradicional se mestura coa innovación, e onde tamén houbo música, presentacións e versos ao abrente.

Na volta a Navia, a xornada pechouse cun recital final coa participación de Mero, Paloma Suances e Tania Capón do grupo musical A Quenlla, así como doutras voces que fixeron desta edición unha das máis numerosas ata o momento.